یکی از مشکلاتی که گاهی در ماه های ابتدایی زندگی نوزاد دیده می شود، شقاق در نوزادی یا ترک ناحیه مقعد است. این عارضه اگر چه معمولا خطرناک نیست، اما به دلیل درد و ناراحتی هنگام دفع، می تواند باعث بی قراری نوزاد و نگرانی والدین شود. شقاق نوزادان اغلب در اثر یبوست، دفع مدفوع سفت یا تحریک مداوم پوست اطراف مقعد ایجاد می شود. خوشبختانه در بیشتر موارد، با تشخیص به موقع و رعایت توصیه های پزشکی، این مشکل بدون نیاز به درمان های پیچیده برطرف می شود. در این مقاله به طور کامل درباره علت ایجاد شقاق در نوزادی، علائم، عوارض، روش های درمان و راه های پیشگیری از آن صحبت خواهیم کرد.
شقاق در نوزادی چیست؟
شقاق یا فیشر مقعدی، یک ترک یا زخم کوچک در پوست اطراف دهانه مقعد است. این ترک ممکن است بسیار سطحی باشد یا در موارد شدیدتر عمق بیشتری پیدا کند. به دلیل حساس بودن پوست ناحیه مقعد در نوزادان، حتی یک دفع مدفوع سفت نیز می تواند باعث ایجاد این زخم شود. اگر چه اندازه شقاق معمولا کوچک است، اما به دلیل وجود پایانه های عصبی فراوان در این ناحیه، درد قابل توجهی ایجاد می کند.
علت ایجاد شقاق نوزادان
شناخت علت ایجاد شقاق به والدین کمک می کند تا از بروز دوباره آن جلوگیری کنند.
- یبوست:مهم ترین علت شقاق نوزادان، یبوست است. وقتی مدفوع سفت و خشک باشد، هنگام خروج فشار بیشتری به پوست مقعد وارد می شود و احتمال ایجاد ترک افزایش پیدا می کند.
- دفع مدفوع حجیم: حتی اگر نوزاد به طور مرتب اجابت مزاج داشته باشد، دفع مدفوعی که حجم زیادی دارد می تواند باعث کشیدگی بیش از حد پوست مقعد شود.
- اسهال مکرر: برخلاف تصور بسیاری از والدین، فقط یبوست باعث شقاق نمی شود. اسهال های مکرر نیز به دلیل تحریک مداوم پوست و التهاب ناحیه مقعد، می توانند زمینه ایجاد ترک را فراهم کنند.
- حساسیت پوستی: برخی نوزادان پوست بسیار حساسی دارند و تماس طولانی مدت با ادرار یا مدفوع باعث آسیب پوست اطراف مقعد می شود.
- تعویض دیر هنگام پوشک: مرطوب ماندن طولانی مدت پوست، احتمال التهاب و آسیب به بافت را افزایش می دهد.
علائم شقاق در نوزادی
تشخیص این مشکل در نوزادان کمی دشوارتر از کودکان بزرگ تر است، زیرا نوزاد نمی تواند درد خود را بیان کند.با این حال برخی علائم می توانند والدین را به وجود شقاق مشکوک کنند. مهم ترین علائم عبارت اند از:
- گریه شدید هنگام دفع مدفوع
- بی قراری قبل یا حین اجابت مزاج
- مشاهده رگه های خون روشن روی مدفوع یا پوشک
- ترک کوچک در اطراف مقعد
- قرمزی یا التهاب اطراف مقعد
- امتناع از دفع به دلیل درد
- بی قراری بعد از اجابت مزاج
وجود مقدار کمی خون روشن معمولا ناشی از ترک سطحی پوست است، اما در هر صورت باید توسط پزشک بررسی شود.
آیا شقاق نوزادان خطرناک است؟
در بیشتر موارد خیر ؛ شقاق یک بیماری قابل درمان است و معمولا با مراقبت مناسب بهبود پیدا می کند. با این حال اگر درمان به تاخیر بیفتد یا ترک عمیق تر شود، ممکن است درد بیشتر شده و روند بهبودی طولانی تر شود. به همین دلیل نباید خونریزی یا درد مکرر نوزاد را طبیعی تلقی کرد.
شقاق در نوزادی چگونه تشخیص داده می شود؟
پزشک معمولا با گرفتن شرح حال از والدین و معاینه ناحیه مقعد، بیماری را تشخیص می دهد. در بیشتر نوزادان نیازی به آزمایش یا تصویربرداری نیست. اگر پزشک به وجود بیماری های زمینه ای یا مشکلات گوارشی مشکوک باشد، ممکن است بررسی های بیشتری انجام شود.
دریافت نوبت معاینه با پر کردن فرم زیر
نحوه درمان شقاق در نوزادی
نحوه درمان به شدت ترک، علت ایجاد آن و وضعیت عمومی نوزاد بستگی دارد. خوشبختانه بیشتر موارد با درمان های ساده بهبود پیدا می کنند.
- درمان یبوست: اگر علت اصلی شقاق، یبوست باشد، نخستین قدم درمان همین مشکل است. پزشک ممکن است بر اساس سن نوزاد توصیه هایی درباره تغذیه، مصرف مایعات یا در برخی موارد داروهای مناسب ارائه دهد. هرگز نباید بدون تجویز پزشک از ملین برای نوزاد استفاده شود.
- رعایت بهداشت ناحیه مقعد: بعد از هر بار دفع، بهتر است ناحیه مقعد با آب ولرم به آرامی تمیز شود.استفاده از دستمال های زبر یا مالش شدید می تواند باعث تشدید زخم شود.
- استفاده از پمادهای تجویز شده: در برخی موارد پزشک برای کاهش التهاب و تسریع ترمیم پوست، پماد مخصوص تجویز می کند. این پمادها باید دقیقا طبق دستور پزشک مصرف شوند.
- تعویض منظم پوشک: پوشک باید به محض آلوده شدن تعویض شود تا پوست برای مدت طولانی در تماس با ادرار یا مدفوع باقی نماند.
- حمام سیتز: در برخی موارد، قرار دادن ناحیه تحتانی بدن نوزاد برای چند دقیقه در آب ولرم می تواند باعث کاهش درد و کمک به ترمیم پوست شود که البته انجام این کار باید با نظر پزشک باشد.
دیدگاه خود را بنویسید