اختلال دفع مدفوع + گیر کردن مدفوع در بزرگسالان + درمان خانگی

اختلال دفع مدفوع یا اجابت مزاج سخت یک عارضه گوارشی بسیار دردناک است که موجب بروز علائم دردناک و جدی در بزرگسالان و حتی کودکان می شود. عوامل متعددی در گیر کردن مدفوع و بروز ای علائم دخیل هستند که یکی از آنها ابتلا به بیماری های مقعدی یا بیماری های گوارشی شناخته می شود. بنابراین در ادامه این مقاله همراه ما بوده تا با اختلال دفع و بهترین روش درمان آن آشنا شوید.

اختلال دفع چیست؟

اختلال دفع به عارضه ای گفته می شود که در آن فرد احساس نیاز به اجابت مزاج داشته و سعی در دفع دارد اما نکته حائز اهمیت این است که افراد مبتلا به اختلال دفع این است که این بیماران نمی توانند اجابت مزاج راحتی داشته و معمولا احساس میکنند که مدفوع آنها گیر کرده است. به صورت کلی به این بیماری سندرم دفع سخت مدفوع یا (ODS) نیز گفته شده و علائم دردناکی نیز به دنبال دارد ؛ این عارضه می تواند به صورت مستقیم کیفیت زندگی افراد را تحت تاثیر قرار داده و از نشانه‌ های شایع این بیماری می توان به گیر کردن مدفوع در روده یا انتهای راست‌ روده که می‌ تواند منجر به درد یا احساس سنگینی اشاره نمود.

علت اصلی اختلال دفع مدفوع

به صورت کلی اختلال دفع مدفوع یا سندروم دفع سخت ، علتهای متعددی دارد که یکی از مهمترین آنها داشتن رژیم غذایی نامناسب است. البته که علتهای ی از جمله بارداری ، اضافه وزن ، افزایش سن ، بیماری پارکینسون ، بیماری سلیاک ، آسیب های نخاعی و غیره نیز از علت های دیگر این عارضه به شمار می روند.
علاوه بر آن دیگر علتهای اجابت مزاج سخت عبارت اند از:

• کاهش حرکات روده ای : مشکلاتی مانند کندی عملکرد کولون یا ضعف عضلات کف لگن می‌ تواند باعث سندروم اجابت مزاج سخت شود ، بنابراین می توان گفت حرکات روده ای تاثیر بسزایی در بروز اختلال مدفوع را به دنبال دارند.
• رژیم غذایی نامناسب : مصرف کم فیبر و آب می‌ تواند منجر به خشک شدن مدفوع و سختی در دفع شود؛ در نتیجه باید گفت که داشتن رژیم غذایی بخش عمده ای از علت بروز عارضه های گوارشی و مقعدی را به دنبال دارد.
• عوامل روانی : داشتن شرایط استرس زا، اضطراب یا افسردگی ممکن است به طور مستقیم یا غیرمستقیم بر فرآیند دفع مدفوع و دستگاه گوارش تاثیر بگذارد.
• بیماری‌های زمینه‌ ای: شرایطی مانند سندروم روده تحریک‌پذیر (IBS)، هموروئید یا سایر بیماری های مقعدی می‌ توانند احتمال بروز این اختلال را افزایش دهد.
• علائم گوارشی: بیماری ها و علائم گوارشی از جمله نفخ شدید یا یبوست نیز می توانند از علتهای دیگر اجابت مزاج سخت باشند که می بایست با رعایت نکات تغذیه ای کنترل شوند.
• گوشت اضافه: وجود گوشت اضافه مقعدی می تواند یکی از اصلی ترین دلایل سخت شدن اجابت مزاج شده و آن را تحت تاثیر قرار دهد. 

چگونه مدفوع گیر کرده را دفع کنیم؟

اگر یبوست خفیف باشد، معمولا اصلاح عادات روزانه می تواند به بهبود حرکات روده کمک کند. نوشیدن مایعات کافی، افزایش تدریجی فیبر غذایی و داشتن فعالیت بدنی منظم از اقدامات پایه هستند. مواد غذایی مانند سبزیجات، میوه ها، حبوبات و غلات کامل می توانند فیبر مورد نیاز بدن را تامین کنند. افزایش فیبر باید به تدریج انجام شود؛ زیرا اضافه کردن ناگهانی مقدار زیادی فیبر ممکن است نفخ و احساس پری شکم را بیشتر کند.
همچنین بهتر است احساس دفع نادیده گرفته نشود. به تعویق انداختن مکرر اجابت مزاج می تواند به مرور زمان الگوی طبیعی دفع را مختل کند.
اگر مدفوع در قسمت انتهایی روده سفت شده باشد، پزشک ممکن است با توجه به شرایط فرد استفاده از داروهای ملین، نرم کننده مدفوع یا روش های مناسب دیگر را توصیه کند. در موارد شدیدتر، به ویژه زمانی که تجمع مدفوع قابل توجه باشد، ممکن است نیاز به تخلیه پزشکی وجود داشته باشد.

علائم سندروم دفع سخت

اصلی ترین نشانه سندروم دفع مدفوع سخت ، گیر کردن و نیامدن مدفوع است که به دلایل ذکر شده ایجاد و موجب این عارضه می شود. برخی از اصلی ترین علائم بیماری اختلال دفع مدفوع عبارت اند از:

• احساس فشار در روده ها
• عدم توانایی در اجابت مزاج و گیر کردن مدفوع
• احساس وجود توده هنگام اجابت مزاج و خارج شدن مدفوع
• درد و نیاز به زور زدن هنگ
• احساس عدم تخلیه کامل مدفوع و باقی ماندن آن
• اجابت مزاج در زمان طولانی
• درد مقعد و التهاب مقعدی
• ابتلا به هموروئید ، شقاق یا سایر بیماری های مقعد
• حالت تهوع ، بی اشتهایی و نفخ

درمان اختلال دفع مدفوع

به صورت کلی اولین نکته درباره ابتلا به اختلال دفع مدفوع این است که این بیماری به هیچ عنوان نباید با یبوست اشتباه گرفته شود. در نتیجه باید گفت که درمان این عارضه نیز به صورت کلی با درمان یبوست متفاوت بوده و به هیچ عنوان مشابه با یکدیگر نخواهند بود. در صورت ابتلا به یبوست فرد می بایست از ملین و انواع فیبر ها استفاده کند ؛ اما در مقابل درمان اجابت مزاج سخت یا اختلال دفع به روش های دیگر پزشکی امکان پذیر است.
همچنین نکته قابل توجه این است که تشخیص این عارضه می بایست با استفاده از تصویر برداری ها و معاینه پزشک انجام شده و توصیه می شود که در صورت طولانی شدن علائم آن حتما به پزشک مراجعه کنید. بیشتر افراد متاسفانه آن را با یبوست اشتباه گرفته و روش درمانی نادرست را انتخاب میکنند که نتیجه حاصل از آن ، حاد شدن بیماری است.

عوارض اختلال دفع مدفوع و عدم تخلیه کامل مدفوع

عوارض اختلال دفع مدفوع در صورت بی توجهی بسیار متعدد بوده و می تواند تا حد زیادی نیز خطرناک باشد. یبوست مزمن ممکن است منجر به هموروئید، شقاق مقعد، پرولاپس رکتوم یا حتی انسداد روده نیز شده و مشکلات بسیار برجسته ای را به همراه آورد. البته که اختلالات دفع و تخلیه مدفوع علاوه بر عوارض جسمی، موجب بروز آثار روانی و حتی کاهش اعتماد به نفس افراد شده و بر زندگی آنها تاثیرات منفی خواهد داشت.
برخی بیماران به دلیل عدم مراجعه به پزشک و انجام خود درمانی با ملین‌ یا به کار گیری روش‌ های خانگی، با خطرات جدی اختلال دفع مدفوع مواجه می‌ شوند. این خطرات شامل پارگی دیواره روده، و در موارد شدید، سپسیس می‌ باشد. همچنین عدم تخلیه کامل مدفوع یا اختلال دفع در بیماران مسن یا دارای بیماری هایی با زمینه‌ قلبی و ریوی، زور زدن بیش از حد می‌ تواند حتی خطر سکته قلبی یا مغزی را نیز افزایش دهد.

اختلال دفع مدفوع چه ارتباطی با گیر کردن مدفوع دارد؟

اختلال دفع مدفوع تنها به کم بودن تعداد دفعات اجابت مزاج محدود نمی شود. ممکن است فرد هر روز به دستشویی برود، اما همچنان احساس کند روده به طور کامل تخلیه نشده است. سختی مدفوع، نیاز به زور زدن، احساس باقی ماندن مدفوع در مقعد و طولانی شدن زمان اجابت مزاج از نشانه های مهم اختلال دفع مدفوع هستند.
این مشکل می تواند به دلایل مختلفی ایجاد شود. برای مثال، کمبود فیبر در رژیم غذایی، نوشیدن ناکافی مایعات، کم تحرکی و به تعویق انداختن مکرر اجابت مزاج می توانند عملکرد طبیعی روده را مختل کنند. از طرف دیگر، بعضی بیماری ها، داروها و اختلالات مربوط به عضلات کف لگن نیز در ایجاد اختلال دفع مدفوع نقش دارند.
اگر این وضعیت به صورت مداوم تکرار شود، بهتر است تنها به مصرف ملین ها اکتفا نشود و علت اصلی آن مشخص شود.

چرا مدفوع در روده گیر می کند؟

عوامل متعددی می توانند باعث سخت شدن مدفوع و دشوار شدن عبور آن شوند که یکی از مهم ترین عوامل، کاهش مصرف فیبر غذایی است. فیبر به افزایش حجم مدفوع و حفظ قوام مناسب آن کمک می کند. زمانی که رژیم غذایی بیشتر شامل مواد غذایی کم فیبر باشد، احتمال سفت شدن مدفوع افزایش پیدا می کند. کمبود مصرف مایعات نیز عامل مهم دیگری است. البته میزان نیاز بدن به آب در افراد مختلف متفاوت است و عواملی مانند فعالیت بدنی، شرایط آب و هوایی و وضعیت سلامت می توانند روی آن تاثیر بگذارند.
کم تحرکی، نادیده گرفتن احساس دفع، تغییرات ناگهانی در برنامه غذایی، سفر، استرس و تغییر برنامه روزانه نیز ممکن است حرکات روده را تحت تاثیر قرار دهند.
برخی داروها، به ویژه بعضی داروهای مسکن، مکمل های آهن و تعدادی از داروهای مورد استفاده برای بیماری های خاص نیز می توانند باعث یبوست شوند. در چنین شرایطی نباید بدون مشورت پزشک داروی مصرفی را قطع کرد؛ بلکه بهتر است درباره عارضه ایجاد شده با پزشک صحبت شود.

چگونه می توان از اختلال دفع در مردان و زنان پیشگیری کرد؟

به طور کلی پیشگیری و به کار گیری روش هایی که باعث بهبود وضعیت دفع می شوند ، بسیار متعدد بوده و به راحتی می توان از آن پیشگیری کرد. برای مثال داشتن رژیم غذایی غنی از فیبر (میوه‌ ها، سبزیجات، غلات کامل) ، مصرف آب کافی در طول روز، پرهیز از بی‌ تحرکی و انجام فعالیت بدنی روزانه و کنترل و درمان انواع بیماری های پیش زمینه ای نقش بسیار مهمی در روند پیشگیری از این اختلال خواهند داشت.

نکته پایانی

اختلال دفع مدفوع در زنان و مردان یک بیماری بسیار دردناک می باشد که می تواند باعث احساس ناراحتی ، کاهش اعتماد به نفس ، بیماری های مقعدی و حتی مشکلات بهداشتی در افراد شود. این بیماری ممکن است در ابتدای بروز خود همراه با نفخ شکم ، یبوست یا اسهال همراه باشد که بسیار دردناک خواهند بود.توصیخ میشود بیمار در ابتدای بروز این عارضه حتما با یک پزشک و متخصص مشورت کرده تا بهترین راه درمان آن به کار گرفته شود.