یکی از روش های درمانی و پاک سازی قسمت انتهایی بدن در علم طب که همواره جایگاه خاصی در طب سنتی و نوین داشته است، تنقیه است. اما واقعاً تنقیه چیست؟ آیا این روش تنها برای درمان یبوست به کار می رود یا اهداف پزشکی گسترده تری دارد؟ ما در ادامه از این مقاله به صورت دقیق به بررسی اینکه تنقیه چیست و چگونه انجام می شود خواهیم پرداخت.
تنقیه چیست؟
در تعریف ساده، تنقیه عبارت است از وارد کردن مایعات خاصی (مانند آب، محلول نمکی، یا ترکیبات دارویی) از طریق مقعد به داخل روده بزرگ، با هدف شستشو تخلیه یا آماده سازی روده برای اهداف درمانی و تشخیصی گفته می شود.
این روش اگرچه در ظاهر ساده به نظر می رسد، اما به لحاظ فیزیولوژیکی تاثیرات عمیقی بر دستگاه گوارش دارد. با انجام آن، حرکات روده تحریک می شود، مدفوع نرم تر شده و در نتیجه دفع آسان تر انجام می شود. در موارد خاص نیز، تنقیه برای رساندن دارو به نواحی تحتانی روده مورد استفاده قرار می گیرد. همچنین برخی از مزایای تنقیه شامل تخلیه سریع و موثر روده، بهبود جذب مواد مغذی در صورت پاک سازی منظم و ایمن کولون، کاهش نفخ و احساس سنگینی، کمک به درمان برخی بیماری های التهابی روده و افزایش شادابی و احساس سبکی بدن می باشند.
هدف از انجام تنقیه
پرسشی که بسیاری از بیماران دارند این است که چرا پزشکان یا متخصصان گوارش توصیه می کنند تنقیه انجام شود ؟ باید در پاسخ به این پرسش گفت که انجام تنقیه علتهای گوناگونی دارد که تجویز آن توسط متخصص امکان پذیر است. از این رو برخی از علتهای کلی تجویز تنقیه عبارت اند از:
تخلیه روده پیش از عمل های جراحی یا آزمایش : پیش از انجام برخی از آزمایش های تصویربرداری، مانند کولونوسکوپی یا جراحی های شکمی، باید روده کاملاً تمیز باشد. در چنین شرایطی، تنقیه به عنوان روشی سریع و مؤثر برای پاک سازی کولون انجام می شود.
درمان یبوست مزمن: افرادی که به یبوست های شدید یا مقاوم به دارو دچار هستند ؛ گاهی به کمک تنقیه، روده خود را از مدفوع سخت و خشک تخلیه می کنند.
درمان مسمومیت ها یا تجمع مواد سمی: در برخی از دیدگاه های طب سنتی، تنقیه به عنوان یک روش سم زدایی شناخته می شود که به پاکسازی بدن از مواد زائد کمک می کند.
کاربرد دارویی: گاهی داروهای خاصی از طریق تنقیه وارد بدن می شوند تا مستقیماً بر روی بافت های روده ای اثر کنند؛ مانند داروهای ضدالتهاب در بیماران مبتلا به کولیت اولسراتیو
آیا یبوست با تنقیه درمان می شود؟
در دنیای امروز که سبک زندگی کم تحرک و تغذیه نامناسب موجب افزایش موارد یبوست شده، بسیاری از افراد به دنبال راهی فوری برای رفع این مشکل هستند. یکی از موثرترین و سریع ترین روش ها برای درمان یبوست ، تنقیه است. در این روش، معمولاً از محلول آب ولرم یا محلول نمکی رقیق استفاده می شود. مایع وارد روده بزرگ شده و با تحریک حرکات ، موجب تخلیه محتویات روده می گردد. در بیشتر موارد، فرد پس از چند دقیقه احساس دفع پیدا کرده و روده کاملاً پاک سازی می شود. اما باید توجه داشت که استفاده مکرر از این روش می تواند وابستگی ایجاد کند. این به این معناست که روده ممکن است به تحریک خارجی عادت کرده و در نتیجه عملکرد طبیعی خود را از دست بدهد. بنابراین، تنقیه باید تنها در شرایط خاص و با مشورت پزشک انجام شود.
عوارض تنقیه با شلنگ
یکی از اشتباهات رایج و خطرناک بسیاری از بیماران ، استفاده از ابزارهای غیراستاندارد مانند شلنگ های معمولی برای انجام تنقیه است. برخی از عوارض ها و مشکلات زیر ناشی از عوارض تنقیه خانگی با شلنگ می باشند:
- آسیب فیزیکی به مقعد یا روده : فشار بالای آب یا ورود ناصحیح شلنگ می تواند باعث پارگی مخاط، خونریزی یا سوراخ شدن روده شود.
- عفونت های خطرناک: به دلیل غیر استریل بودن شلنگ، احتمال ورود باکتری و ایجاد التهاب شدید در روده بسیار بالاست.
- اختلال در تعادل روده استفاده از آب زیاد یا محلول های غیراستاندارد می تواند باعث کمبود سدیم یا پتاسیم شود که عوارض قلبی و عصبی دارد.
- وابستگی روده به تحریک خارجی: در صورت تکرار زیاد، روده توانایی طبیعی خود برای دفع را از دست داده و به یبوست مزمن تشدید می شود.
توصیه های مهم
توصیه می شود که بیمار قبل از انجام تنقیه برخی نکات زیر را رعایت کند که عبارت اند از:
- هرگز بدون مشورت پزشک از تنقیه برای درمان طولانی مدت استفاده نکنید.
- از آب جوش، داغ یا بسیار سرد پرهیز کنید. دمای مناسب برای تنقیه حدود ۳۷ درجه سانتی گراد است.
- اگر دچار خونریزی، زخم مقعدی یا بیماری های التهابی حاد روده هستید، انجام تنقیه می تواند بسیار خطرناک باشد.
- در دوران بارداری یا پس از عمل جراحی شکم، تنقیه باید فقط با تجویز پزشک صورت گیرد.
- همچنین در صورت بروز درد، تهوع یا سرگیجه در حین یا بعد از تنقیه، باید فوراً آن را متوقف و به پزشک مراجعه کنید.
دیدگاه خود را بنویسید